Baradaran Heravi F, Hamzehnejad M. The Conflict between Sublime- Aesthetics in Philosophy and Its Appearance in the Architecture Aesthetics of Contemporary Mosques and Contemporary Patterns (Case Study: Vali-e-Asr Mosque, Imam Khomeini Mosque in Tehran). JRIA 2020; 7 (4) :47-74
URL:
http://jria.iust.ac.ir/article-1-1249-fa.html
برادران هروی فاطمه، حمزهنژاد مهدی. تقابل والایی و زیبایی در فلسفه و ظهور آن در زیباییشناسی معماری مساجد آزاد و الگومحور معاصر (نمونه موردی: مسجد ولیعصر، مصلی امام خمینی تهران). پژوهشهاي معماري اسلامي. 1398; 7 (4) :47-74
URL: http://jria.iust.ac.ir/article-1-1249-fa.html
چکیده: (5346 مشاهده)
تعارض زیبایی-والایی از موضوعات پرتنش در اندیشه و مظاهر زندگی انسان، از جمله در ساخت معابد در طول تاریخ بوده است. در دوره مدرن، دو جریان فرمگرا و کارکردگرا معماری مدرن در پاسخ به مکتب نظری امانوئل کانت فیلسوف آلمانی ظهور کرد. بعدها معماران دیکانستراکتیویستی همچون آیزنمن ریشه ناهنجارگرایی خود را در فرمول اکتشافی خود برای ترکیب این دو، عنوان کردند. این جریانهای فکری در دنیای اسلام، و خصوصاً ساخت مساجد رسوخ کرد؛ و کمتر به الگوهای مفهومی منحصر به فرد اسلامی در جمع بین زیبایی-والایی و تلاش برای احیای آن در عصر جدید فکر شد. در نگاه اسلامی جامعیتی از جمال-جلال توصیه شده است که اسلام مدعی، در ادیان قبلی نبوده است و با ظهور اسلام این تعادل رخ نموده است. با تمام اهمیت این تعادل، بر اساس نیاز میتواند در هر نمونه تا حدودی به سمت یکی از طرفین طیف سوق پیدا کند. در این پژوهش اصول فلسفی و معیارهای معماری برخاسته از هر دو وجه، با رویکرد توصیفی-تحلیلی، به گونهشناسی مفهومی مساجد تاریخی پرداخته شد و در نهایت دو نمونه از مساجد طراحی شده با الگوی جامعیت غربی و سنتی در بروز تقابل والا-زیبا، مبنا قرار گرفت. شاخصبندیهایی برای بررسی هر اثر معاصر بر میزان جمال-جلال اسلامی و یا زیبایی-والایی غربی صورت گرفت. نتیجه پژوهش حاکی از تکامل معماری مساجد چهار دوره ایران، سیری از والاگرایی یا زیباییگرایی محض به سوی حالات فراگیر والایی-زیبایی (حالت جامعگرایانه) داشته است؛ و در مقایسه، مساجد معاصر با الگوی غربی گاه به سمت زیبایی و والایی مادی و غیراصیل پیش رفتند. البته در موارد الگوبرداری از گذشته نیز در عین ارزشهای دنبالشده، گاه برداشتها سطحی و روبنایی است. جریانهای زیباییگرایی، اصالت را به فرم ظاهری- و در مقابل، والاییگرایی، اصالت را به فضا دادهاند و در الگوی غیرقدسی هر دو بعد تحریف تاریخ و صرفاً، به جذابیت و کارکرد تنزل یافتهاند؛ در حالیکه نگاه جامعگرای قدسی نگاهی توأمان و البته با اصالت به روح و رشد روحانی دارد.